Матбуот анжумани.
Ассалому алейкум ҳурматли юртдошлар!

Республика ОИТСга қарши кураш маркази томонидан амалга оширилаётган ишлар тўғрисида маълумот берамиз!

Аҳолининг саломатлигини таъминлаш борасида бир қанча тизимли ишлар амалга оширилмоқда. Мамлакатимизда ОИТСга қарши кураш тизими охирги йилларда ўз фаолиятининг барча йўналишларида жиддий ютуқларга эришиб келмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 26 декабрдаги “Ўзбекистон Республикасида ОИВ инфекцияси тарқалишига қарши кураш самарадорлигини оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1023-сонли, 2018 йилда тасдиқланган ПҚ-3493, ПҚ-3800 ва ПҚ-14 Қарорларининг ижросини таъминлаш юзасидан амалга оширилган тадбирлар натижасида ОИВ диагностикаси соҳасида янги сифат даражасига эришиш, инфекцияни эрта аниқлаш, ўз вақтида профилактика чораларини амалга ошириш ва ОИВ инфекцияси билан яшаётган одамларга тиббий ёрдам кўрсатишнинг самарадорлигининг ошиши сабабли, Республикада ОИВ инфекцияси бўйича эпидемик вазиятда барқарорлашиш кузатилмоқда. Бу эса мамлакатни ЮНЭЙДС (Бирлашган Миллатлар ташкилотининг ОИВ/ОИТС бўйича қўшма дастури) нинг дунё миқёсида тан олинган “95-95-95” стратегик мақсадларга эришишида катта аҳамият касб этади. ОИВ аниқланган шахсларни дунёда тан олинган даволаш усули – ретровирусга қарши даволаш усули бўлиб, Республикамизда беморларнинг 75% дан ортиғи ушбу даволаш усули билан қамраб олинган. ЖССТнинг “ОИВ аниқланиши билан даволашни бошлаш зарур” деган тавсиялари асосида бугунги кунда меъёрий ҳужжатларга ўзгартиришлар киритилди. Одамнинг иммунитет танқислиги вируси (ОИВ) касаллиги билан бугунги кунда Республикамизда 48 мингдан ортиқ шахслар яшаб келмоқда.
Республикамизда ОИВ инфекциясига қарши курашиш Ҳукумат раҳбарлигида олиб борилмоқда, жумладан 2018 йилда 2та 3493 ва 3800-сонли қарорлар қабул қилинди ва ижроси натижасида эса 63 та туманлараро ОИВ диагностик лабораториялар ОИТСга қарши кураш марказлари тасарруфига ўтказилиб, зарур тиббий ускуналар билан жиҳозланди, ҳар бир вилоят юқумли касалликлари негизида 5 тадан 40 тагача ОИВ беморларга хизмат кўрсатадиган ўринлар ташкил этилди.
 Беморларга қўлайликлар яратиш мақсадида 260 та юқумли касаллик хоналари мутахассислари қайта ўқитилиб, тайёрланди ва ОИТСга чалинган беморларни даволаш ишларига жалб этилди. Бунинг натижасида беморларга нисбатан стигма, дискриминация ҳолатларини олди олинди. Беморларни даволашга содиқлик қамрови даражаси барқарорлашди. ОИТСга қарши курашиш тизимида 1441 нафар тиббиёт ходимларининг  фаолият юритиши учун имконият яратилди. Сўнгги 5 йилда ОИВ инфекциясига текширувлар сони 700 мингдан 3,5 миллионга ёки 5 баробарга ортди (текширувлар сони ортишига қарамай улардаги аниқланиш кўрсаткичи 0,32 фоиздан 0,11 фоизга камайди);
Ушбу қарорлар қабул қилингунча бўлган даврда дори препаратлари Халқаро ташкилотлар ёрдамида Республикамизга келтирилар эди ва бу тўлиқ эҳтиёжни қамрай олмаганлиги сабабли, беморлар ҳолати оғирлашгандан кейингина уларни даволаш яъни ретровирусга қарши дорилар бериш бошланар эди. Бу эса кўп ҳолатларда ёндош касалликларни ривожланишига олиб келар, ҳамда даволаш самарасиз кечарди. 2018 йилда қабул қилинган қарорлар асосида Ҳукуматимиз томонидан дори воситаларини молиялаштириш 80%ни ташкил этди. 
Беморларни ижтимоий ҳимоялаш мақсадида 18 ёшгача бўлган ОИВ инфекциясига чалинган болаларга ижтимоий нафақалар бериб келинмоқда. Республикамизда ОИВ инфекциясини онадан болага юқишига барҳам бериш учун, ҳар йили бемор оналардан дунёга келаётган (ўртача 600 нафаргача) болаларни қуруқ сут аралашмалари билан узулуксиз таъминоти амалга оширилмоқда. Бунинг натижасида 99,7% болалар соғлом бўлишига эришилмоқда.
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош Ассамблеяси томонидан 2030 йилга бориб ОИВ эпидемиясига барҳам бериш учун, 2025 йилга қадар “95-95-95” стратегиясига эришиш зарурлиги кўрсатиб ўтилган бўлиб, бу стратегияни амалга ошириш учун ОИВга текширувлар сонини янада оширилиши талаб этилади. Бунинг учун Республикамиздаги ОИТСга қарши кураш марказлари ва туманлараро лабораторияларнинг ҳам бир қисмида капитал таъмирлаш ишларини амалга ошириш лозим.
Шу сабабли, янги  2023 йилда ПҚ-14 сонли қарорида “Одамнинг иммунитет тарқислиги вируси келтириб чиқарадиган касалликка қарши курашиш тизимини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида” қуйидагилар назарда тутилмоқда:
Қарор лойиҳасида Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан тавсия этилган “95-95-95” тамойили, яъни ОИВ юқтирган беморларнинг 95 фоизи ўз статусини билиши, беморларнинг 95 фоизи махсус терапия билан қамраб олиниши, беморларнинг 95 фоизида вирус юкламасини паст даражага тушишига 2025 йилгача эришиш ва 2030 йилда ОИТС касаллигининг юқишига барҳам бериш мақсад қилиб олинган.Хозирги кунда беморларнинг 79 фоизи махсус терапия билан қамраб олинган.
Даво терапияси узлуксизлигини таъминлаш, ҳамда вирусга қарши препаратларга чидамли штаммлар пайдо бўлиш хавфини олдини олиш мақсадида, ушбу дори воситалари тўлиқ давлат бюджетидан 27,4 млн доллар, халқаро молия институтлари маблағларидан 7,5 млн доллар ажратилиши; Жами РВҚТга 6 млн АҚШ долл, шундан 2 млн АҚШ доллари Глобал Жамғарма улуши ва 4 млн. АКШ доллари Давлат улуши. Жами 23 турдаги дори харид қилинади.
2023-2025 йилларда Инвестиция дастури асосида жами 5 244,2 млн сўм маблағалар ҳисобига 15 та ОИТСга қарши кураш марказларида капитал таъмирлаш, реконструкция ва қурилиш ишлари амалга оширилиб, лабораториялар зарур асбоб-ускуналар билан жиҳозланиши (Осиё тараққиёт банки ҳамда Осиё инфратузилма ва инвестиция банкинигн 7,5 млн долл. имтиёзли қарз маблағлари;
Шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси, Бухоро, Жиззах, Навоий, Наманаган, Қашқадарё, Самарқанд, Сирдарё ва Хоразм вилоятларидаги жами 19 та туманлараро диагностика лабораторияларида қурилиш, капитал таъмирлаш ва реконструкция ишларини амалга ошириш (14,3 млрд. сўм махаллий бюджет маблағлари) режалаштирилган бўлиб, бугунги кунда Қорақалпоғистон Республикаси, Сирдарё, Наманган, Қашқадарё, Жиззах, Хоразм, Навоий вилоятлари туманлараро лабораториялари смета лойиҳаси тасдиқланди ва қурилиш-таъмирлаш ишлари бошланиши жараёнида турибди. Фарғона вилояти Сўх туманлараро диагностика лабораторияси 211,0 млн. сўмлик  жорий таьмирлаш ишлари амалгша оширилди. Наманган вилоят Янгиқўрғон туманлараро ОИВ диагностик лабораториясига маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан 146,5 млн. сўм ажратилди ва таъмирлаш ишлари бошланди.
2023-2026 йилларда ОИТСга қарши кураш марказларининг автомобиль паркини янгилаш  мақсадида 20 га яқин автоуловларни ОИТСга қарши кураш марказларининг бюджетдан ташқари маблағлари олиш режалаштирилган. 
 Ҳудудий ОИТСга қарши кураш марказлари  абтомобилга бўлган эхтиёж ўрганиб чиқилди, автомобилларини марказ пуллик хизмати, маҳаллий бюджет маблағларидан  олиниши режалаштирилган.
 2023-2027 йилларда ОИТС, безгак ва силга қарши кураш бўйича Глобал жамғарманинг жами 18,16 млн. долларга тенг бўлган техник кўмак маблағларини профилактик, даволаш тадбирларига ҳамда хавфли гуруҳга мансуб бўлган шахслар орасида кенг қамровли тест-синовларини ўтказиш мақсадларига жалб этиш кўзда тутилган бўлиб, хозирда жами 53 500 та хавфли гуруҳга мансуб булган шахслар орасида ОИВ инфекциясига текшириш ўтказилди.
Ретровирусга қарши даволанаётган беморларда дори воситаларининг ножўя таъсирини эрта аниқлаш ва даволаш самарадорлигини ошириш мақсадида ОИТСга қарши кураш марказлари поликлиника бўлимларини зарур тиббий ускуналар билан 15 та УТТ, 15 та денситометр ва 14 та ЭКГ ускуналари билан таъминлаш жиҳозлаш режалаштирилган.
Ретровирусга қарши даволанаётган беморларда дори воситаларининг ножўя таъсирини эрта аниқлаш ва даволаш самарадорлигини ошириш мақсадида ОИТСга қарши кураш марказлари поликлиника бўлимларини зарур тиббий ускуналар билан жиҳозлаш мақсадида уч турдаги (ЭКГ, денситометр, УТТ) тиббий ускуналар учун техник вазифа ишлаб чиқилди. 
ОИВнинг онадан болага юқишининг олдини олиш мақсадида ОИВ инфекцияли оналардан туғилган олти ойликкача бўлган болаларни қуруқ сут аралашмаси билан узлуксиз таъминлаш мақсадида 2024-2027 йилларда учун Республика бюджети томонидан (9803,73 млн сўм ) маблағ ажратилган бўлиб, бугунги кунда 2022 йилдаги қолдиқ маблағлар ҳисобига ОИВнинг онадан болага юқишига барҳам бериш мақсадида 189 нафар ОИВ инфекцияли оналардан туғилган олти ойликкача бўлган болалар 9830 қадоқ қуруқ сут аралашмаси билан таъминланди.